سایت حقوقی،پایگاه خبری دیده بان هشتم

پایگاه خبری دیده بان هشتم سایت حقوقی و ارایه دهنده تمامی اخبار حقوقی در دنیای وب می باشد

سایت حقوقی

دوشنبه, 20 مرداد 1399-

شيوه دادرسي كار در مراجع شبه‌قضايي

سایت حقوقیدیده بان هشتم : به دنبال پیچیدگی روابط کار، ميزان برخوردها و بروز اختلافات در محيط‎هاي كار سير صعودي داشته است. به موجب قانون اساسي، اصل بر صلاحيت دادگستري در رسيدگي به تمامی دعاوي مدني و كيفري است. اما رسيدگي به پاره‎اي از اختلافات مردم در صلاحيت مراجع اختصاصي قضايي مانند ديوان عدالت اداري و بخشي از آنها در صلاحيت مراجع اختصاصي اداري (مراجع شبه‎قضايي) مانند هيأت‎هاي تشخيص و حل اختلاف وزارت كار قرار گرفته است.

در زمینه آیین دادرسی ویژه مراجع حل اختلاف بین کارفرما و کارگر، نکاتی چند قابل توجه است؛ اولا در هنگام طرح دعاوي، صلاحيت‎هاي مذكور صرفاً اختصاص به كارگر ندارد بلكه كارفرما نيز مي‎تواند در صورت تضييع حق خود، به مراجع فوق‎الاشاره مراجعه كند. به‎طور مثال چنانچه كارگري بخواهد از حق استعفاي موضوع ماده 21 قانون كار استفاده كند، بايد يك‎ماه به كار خود ادامه داده و سپس محل كار خود را ترك کند. اين فرجه زماني فرصت مناسبي است تا كارفرما نسبت به تأمين نيروي جايگزين اقدام كند. نمونه دیگر اینکه اگر كارگر بدون رعايت مقررات مربوط به استعفا، ترك كار کند، ممكن است تا جايگزين کردن كارگر ديگر، تعهدات كارفرما در قبال اشخاص ثالث معوق بماند و موجب بروز خسارت شود. در چنين حالتي بايد گفت كارفرما نيز مي‎تواند با مراجعه به مراجع پيش‎بيني‎شده فوق عليه كارگر طرح ادعا کرده و مطالبه خسارت کند.
ثانيا از مهمترين ويژگي‎هاي دادرسي كار، سرعت و دوري از تشريفات معمول در دادگستري‎هاست و اين‎كه بدواً مساعي مراجع رسيدگي بايد متوجه عنصر سازش شده و متعاقبا اقدام به صدور حکم شود. به‎علاوه طرفين معاف از پرداخت هرگونه هزينه دادرسي هستند. همچنين از آنجايي‎كه مسایل و موضوعات مطروحه به‎گونه‎اي است كه طرفين مايلند سريع‎تر به نتيجه قابل اجرا دست يابند، در اين راستا قانونگذار ترتيبي اتخاذ کرده است تا با تركيب نمايندگاني از سوي كارگر و كارفرما و وزارتخانه‎های كار و كشور و نيز دستگاه قضايي، ضمن توجه به تجربه و تخصص لازم جهت رسيدگي، موجبات دادرسي دو مرحله‎اي شامل رسيدگي بدوي در هيأت تشخيص و اعتراض در هيأت حل اختلاف به‌نحوي فراهم شود تا حتي‎الامكان حقي از طرفين تضييع نشود.
در خصوص آيين دادرسي كار، ماده 164 قانون كار به شوراي عالي كار تكليف کرده است كه مقررات مربوط به انتخاب اعضاي هيأت‎هاي تشخيص و حل‎ اختلاف و نيز چگونگي تشكيل جلسات آنها را تهيه کند و به تصويب وزير كار و امور اجتماعي برساند.
آيين‎نامه مزبور تحت عنوان «آيين‎نامه رسيدگي و چگونگي تشكيل جلسات هيأت‎هاي تشخيص و حل اختلاف» در 43 ماده و 26 تبصره تهيه و از تاريخ 3 دی سال 1380 لازم‎الاجرا شده است. شيوه رسيدگي در مراجع مزبور مانند مراجع دادگستري با طرح دادخواست و سپس ابلاغ آن به طرفين و مراحل رسيدگي يا استماع اظهارات طرفين و عند‎اللزوم توجه به موارد رد صلاحيت مراجع يا اشخاص رسيدگي‎كننده و دفاع ماهوي است. همچنين ممكن است علاوه بر اظهارات طرفين تحقيق بيشتر جهت كشف حقيقت لازم باشد كه تحت نظر هيأت‎هاي تشخيص و حل‎اختلاف صورت مي‎پذيرد.

 چگونگي طرح دعوي در مراجع حـل اختلاف کار
حل و فصل اختلافات کارگري بين کارفرما و کارگر يا کارآموز كه ناشي از اجـراي قـانون کار و ساير مقررات كار، قـرارداد كـارآموزي، موافقت‎نامه‎هاي كارگاهي يا پيمان‎هاي دسته‎جمعي كار باشد، در مرحلـه اول از طريق سازش مستقيم بين آنان يا نمايندگان آنهـا در شوراي اسلامـي كار است و در صورتي ‎كه شـوراي اسلامـي كـار در واحدي نباشد، از طريـق انجمن صنفي كـارگران يا نماينده قانونـي كارگران و كارفرما حل و فصـل خواهـد شد. البته در صورت عدم سازش، از طريق هيأت‎هاي تشخيص و حل اختلاف ماده 157 قانون کار رسيدگي و حل و فصل مي‎شود که به هيأت‎هاي تشخيص وزارت کار معروف هستند. 

اختلافات ميان کارگر و کارفرما در صورت وجود شرايط ذیل در مرجع يادشده قابل طرح است: ناشي از اجراي قانون کار و ساير مقررات کار، قرارداد کارآموزي، موافقت‎نامه‎هاي کارگاهي يا پيمان‎هاي دسته‎جمعي کار باشد؛ سازش بين طرفين حاصل نشود. رسيدگي در اين مراجع دو مرحله بدوي و تجديدنظر دارد که مرحله بدوي آن در هيأت تشخيص و مرحله تجديدنظر آن در هيأت حل‎اختلاف است. هر دو مرجع رسيدگي‎کننده مرجع اختصاصي اداري هستند و از نهادهاي زيرمجموعه قوه‌مجريه قلمداد مي‎شوند. در واقع اين مراجع جزو ساختار تشکيلاتي بدنه دولتند که از صلاحيت ذاتي رسيدگي به برخي اختلافات مردم با دولت برخوردارند. 
 تصميمات هيأت تشخيص 
به گزارش بخش فرهنگی قوه‎قضاییه، در مواردي که هيأت تشخيص در خصوص موجه بودن يا نبودن اخراج کارگر، اظهار نظر مي‎کند، مرجع مذکور در صورت عدم تاييد اخراج، نسبت به حق‎السعي معوقه کارگر، رأي صادر خواهد کرد. چنانچه به تقاضاي يکي از طرفين و تأييد هيأت، تصميم‎گيري مشروط به تحصيل نظر کارشناسي باشد، هيأت با تعيين مهلت مراتب را به ذي‎نفع اعلام مي‎کند تا پس از پرداخت هزينه مقرر، موضوع به کارشناسي ارجاع شود. پرداخت نشدن هزينه کارشناسي در مهلت مقرر، به منزله صرف‎نظر کردن ذي‎نفع از استناد به سند موردنظر خواهد بود. پـس از خاتمه رسيدگي، هيأت تشخيص به اتفاق يا اکثريت مبادرت به صدور رأي خواهد کرد. البته در صورت وجود نظر اقليت، اين نظر نيز در صورت جلسه قيد مي‎شود.

 ارائه دادخواسـت
به‎موجب قانون اولين گام جهت طرح دعوي در مراجع كار، طرح دادخواست از سوي ذي‎نفع يا نماينده قانوني وي به واحد كار و امور اجتماعي است. دادخواست بايد كتبي باشد و به زبان فارسي و حتي‎الامكان بر روي برگه‎هاي مخصوص نوشته شود. بدين ترتيب براي آغاز رسيدگي به يك دادخواهي، تهيه و تقديم دادخواست ضروري است. 

لازم به ذكر است اولا در صورتي‎كه خوانده كارفرما باشد كارگاه به شرط داير بودن،  اقامتگاه قانوني وي محسوب مي‎شود. ثانيا  دادخواست و پيوست هاي آن بايد به تعداد خوانده دعوي به اضافه يك نسخه باشد.
در ماده 159 قانون كار پيش‎بيني شده است كه هرگاه شاكي نسبت به رأي هيأت تشخيص معترض باشد، مي‎تواند ظرف مدت 15 روز از تاريخ ابلاغ رأي به هيأت حل اختلاف شكايت كند. به موجب ماده 5 آيين‎نامه رسيدگي و چگونگي تشکيل جلسات هيأت تشخيص و حل اختلاف موضوع ماده 164 قانون کار، دادخواست به دبيرخانه واحد كار و امور اجتماعي تسليم شده و به ثبت مي‎رسد و وقت رسيدگي به خواهان به صورت حضوري اعلام يا كتبا به طرفين ابلاغ مي‎شود. در اين صورت وقت رسيدگي بر اساس دعوت‎نامه‎اي صورت مي‎پذيرد. موارد ذيل بايد در دعوت‎نامه ذكر شود: محل حضور و نام مرجع حل اختلاف، مشخصات طرفين، خواســـته دعوي و محلي براي نام و نام خانوادگي مأمور ابلاغ و فردي كه ابلاغ را دريافت مي‎دارد. ارسال يك نسخه دادخواست و تصوير يا رونوشت مدارك پيوست آن براي هريك از خواندگان به ضميمه دعوت‎نامه نوبت اول الزامي است. همچنين ابلاغ دعوت‎نامه از طريق (دورنگار) به شرط آن‎ كه شماره آن قبلا توسط مخاطب دعوت‎نامه به واحد كار و امور اجتماعي اعلام شده باشد، بلامانع است. پس از تقديم دادخواست، وقت رسيدگي با روز و ساعت مشخص تعيين و به كارگر و كارفرما ابلاغ مي‎شود. طرفين باید در وقت مقرر در هيأت تشخيص در همان اداره‎كل مربوطه حاضر شده و به دفاع و ارائه مدارك خود بپردازند. سپس هيأت مذكور پس از استماع اظهارات طرفين و در صورت لزوم تحقيقات بيشتر و جلب نظر اهل خبره و كارشناس، پرونده را بررسي و رأي مقتضي صادر مي‎كند. طبق ماده 23 آیين‎نامه فوق‎الاشاره، مأمور تحقيق به محل كار و در صورت لزوم ساير محل‎هاي مرتبط مراجعه کرده و با استماع اظهارات افراد و مطلعان يا اشخاصي كه از سوي طرفين معرفي مي‎شوند و نيز افرادي كه خود تشخيص مي‎دهند، اطلاعات لازم را كسب و طي گزارشي به هيأت تسليم مي‎کند. همچنين مأموران تحقيق اداره بازرسي مي‎توانند عند‎اللزوم از مسئولان و كارشناسان انجمن‎ها و شوراهاي اسلامي واحدهاي توليدي، صنعتي، خدماتي يا كشاورزي دعوت به‎عمل آورده و نظرات و اطلاعات آنان را نيز در خصوص موضوع اختلاف كسب کنند. در ارتباط با  قطعیت آرای صادره مراجع تشخيص شایان توجه است که اگرچه رأي هيأت‎هاي تشخيص پس از ابلاغ ظرف 15 روز لازم‎الاجراست، اما چنانچه در مدت مزبور يكي از طرفين به رأي صادره معترض باشد، مي‎تواند اعتراض خود را كتباً به هيأت حل‎اختلاف ارائه کند. در غیر این صورت، رأي صادره هيأت مذكور قطعي و لازم‎الاجراست. در عين حال مرحله ديگري وجود دارد كه مي‎توان از آرای هيأت‎هاي حل‎اختلاف علي‎رغم قطعيت آنها به ديوان عدالت اداري اعتراض کرد. اما سه نكته قابل توجه است: اولا اين مرحله با تقديم دادخواست و دلايل و مدارك لازم آغاز مي‎شود. ثانيا با توجه به تكليف قانون اساسي، مرجع اخير صرفاً قادر خواهد بود در صورت طرح دعوي توسط مردم عليه دولت، به آنها رسيدگي کند بنابراين سازمان‎ها و نهادهاي دولتي و عمومي، چنانچه در هيأت‎هاي حل ‎اختلاف فوق محكوم شوند، از چنين حقي محروم هستند. ثالثا بايد توجه کرد اعتراض به رأي هيأت‎هاي تشخيص و حل اختلاف، مانع اجراي آراء مزبور نیست، مگر اين ‎كه شعب ديوان عدالت اداري دستوري داير بر توقف عمليات اجرايي صادر و اعلام کنند.

 چگونگي رسيدگي در هيأت‎هاي حل اختلاف
هيأت حل ‎اختلاف مرجع رسيدگي به اعتراض و شكايت از آرای هيأت‎هاي تشخيص است. مگر در مواردي ‎كه قانون اتخاذ تصميم را مستقيماً به آن محول کرده باشد. كليه تشريفات و اقدامات مربوط به ارائه دادخواست اعتراضي، تشكيل جلسه، تنظيم صورت‎جلسه، رسيدگي، ارجاع به تحقيق و كارشناسي و صدور رأي و ابلاغ رأي در مورد هيأت حل اختلاف همان مقررات و تشريفات مربوط به هيأت تشخيص است.  رأي هيأت كه در انتهاي صورت‎جلسه هيأت در دفتر مخصوص نوشته مي‎شود متعاقباً در قالب دادنامه به طرفين ابلاغ مي‎شود. 

حمایت

منتشر شده در یکشنبه, 05 مرداد 1399 10:59

به ما بپیوندید

سایت حقوقی


سایت حقوقی


سایت حقوقی

آخرین خبر

logo-samandehi

کپی برداری بدون ذکر نام منبع از این وب سایت پیگرد قانونی دارد.

تمامی حقوق این سایت برای سایت دیده بان هشتم محفوظ می باشد طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت